ซื้อหรือเช่าเครื่องมือแพทย์? วิธีเทียบต้นทุนคลินิก | Dr.Ease

กำลังตัดสินใจซื้อหรือเช่าเครื่องมือแพทย์ แต่ใบเสนอราคาให้ข้อมูลไม่เหมือนกันใช่ไหม? ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อทีมเทียบราคาเครื่องทั้งก้อนกับค่าเช่าเพียงเดือนแรก วิธีเริ่มคือกำหนดระยะเวลาและจำนวนบริการให้เท่ากัน แล้วรวมค่าติดตั้ง วัสดุ ซ่อม และค่าใช้จ่ายตอนจบสัญญา จึงจะเห็นว่าข้อเสนอไหนเหมาะกับเงินสดและการใช้งานของคลินิก

ต้นทุนรวมต่ำกว่า ยังไม่พอ ถ้าจ่ายแล้วเงินหมุนคลินิกไม่เหลือ

ก่อนขอราคา ให้ทีมการแพทย์กำหนดความต้องการใช้งานและความเหมาะสมของเครื่องก่อน การมีเงินพอซื้อไม่ได้แปลว่าจำเป็นต้องเพิ่มบริการนั้น และการเช่าได้ไม่ได้ยืนยันว่าเครื่องหรือผู้ใช้งานผ่านข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

เปรียบเทียบข้อเสนอที่ทำงานเดียวกันได้ก่อน

ขอข้อมูลรุ่น สภาพเครื่องใหม่หรือใช้แล้ว อุปกรณ์ที่รวม การติดตั้ง การฝึกใช้ การรับประกัน แผนบำรุงรักษา และค่าใช้จ่ายเมื่อยกเลิกหรือจบสัญญา หากข้อเสนอหนึ่งรวมบริการเหล่านี้แต่อีกข้อเสนอไม่รวม ต้องเติมต้นทุนให้ครบก่อนเทียบ

แนวทาง WHO สำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เผยแพร่เมื่อ 4 กันยายน 2569 ยังเน้นการจัดหาเพื่อให้เครื่องทำงานได้ตลอดอายุใช้งาน โดยพิจารณาสเปก การคาดการณ์ใช้ รูปแบบเช่าหรือเช่าซื้อ สัญญาบริการ อะไหล่ และแผนบำรุงรักษาร่วมกัน จึงควรถามว่า “ข้อเสนอนี้ทำให้คลินิกเปิดบริการได้ต่อเนื่องอย่างไร” ควบคู่กับคำถามเรื่องราคา อ่านแนวทางตลอดวงจรใช้งานของ WHO South-East Asia

ต้นทุนเครื่องมือแพทย์: แยกให้ครบสี่กลุ่ม

เงินประกันที่คาดว่าจะได้คืนควรแยกเป็นเงินสดที่ถูกผูกไว้ ไม่เหมารวมเป็นค่าใช้จ่ายถาวร ส่วนการซื้อผ่อนให้แยกเงินดาวน์ ผลรวมค่างวด ค่าธรรมเนียม และยอดสุดท้ายตามสัญญา อย่านำราคาเงินสดมาบวกค่างวดทั้งหมดซ้ำอีกครั้ง

ซื้อหรือเช่าเครื่องมือแพทย์: ตัวอย่างสมมติ 36 เดือน

สมมติว่าทั้งสองข้อเสนอให้บริการแบบเดียวกันและประเมินการใช้รวม 1,440 ครั้งใน 36 เดือน ตัวเลขต่อไปนี้ใช้สอนวิธีคิด ไม่ใช่ราคาตลาดหรือใบเสนอราคาจริง

ภายใต้สมมติฐานนี้ ซื้อมีต้นทุนสุทธิน้อยกว่า 93,000 บาท แต่ถ้าขายต่อไม่ได้เลย ฝั่งซื้อจะเป็น 834,000 บาท ซึ่งมากกว่าเช่า 27,000 บาท ความมั่นใจเรื่องมูลค่าคงเหลือจึงเปลี่ยนคำตอบได้

แบบจำลองนี้ไม่ใช่การวิเคราะห์มูลค่าปัจจุบันสุทธิ ไม่รวมภาษี ต้นทุนเงินทุน ค่าแรง ค่าห้อง หรือความเสียหายจากเครื่องหยุด ควรเติมรายการที่ต่างกันจริงและให้ฝ่ายบัญชีตรวจวิธีเปรียบเทียบภาษีและกระแสเงินสดก่อนตัดสินใจ

ดูเงินสดที่ต้องใช้ควบคู่กับต้นทุนรวม

การซื้อในตัวอย่างต้องเตรียมราคาเครื่องและติดตั้งรวม 630,000 บาทตั้งต้น ส่วนเช่ามีค่าเริ่มต้น 15,000 บาทและค่าเช่าตามรอบ เงินสดที่เหลือใช้ต่างกัน แม้ทางเลือกหนึ่งมีต้นทุนสุทธิระยะยาวต่ำกว่า จึงควรดูว่าเมื่อจ่ายแล้วคลินิกยังมีเงินสำหรับค่าใช้จ่ายประจำและเหตุไม่คาดคิดหรือไม่

ลองเปลี่ยนจำนวนใช้จาก 40 เป็น 20 และ 60 ครั้งต่อเดือน แล้วดูทั้งต้นทุนต่อครั้งและความสามารถจ่ายตามสัญญา อย่าใช้จำนวนคนที่ทักถามแทนจำนวนบริการที่เกิดขึ้นจริง และอย่านำยอดขายรวมมาแทนเงินเหลือหลังหักต้นทุน

ถ้าปริมาณใช้งานต่ำกว่าเป้า ตัวเลขเปลี่ยนอย่างไร?

คงระยะเวลา 36 เดือน มูลค่าขายต่อสมมติ 120,000 บาท และค่าวัสดุเท่ากันที่ 100 บาทต่อครั้ง แล้วเปลี่ยนเฉพาะจำนวนใช้ จะได้ตัวอย่างต่อไปนี้

ส่วนต่างยังเป็น 93,000 บาททุกแถว เพราะตั้งค่าวัสดุต่อครั้งเท่ากัน แต่เมื่อใช้เครื่องน้อยลง ต้นทุนคงที่ถูกเฉลี่ยลงในจำนวนบริการที่น้อยลง จึงไม่ควรดูเพียงว่าซื้อถูกกว่าเช่าแล้วสรุปว่าการลงทุนคุ้ม หากข้อเสนอจริงมีขั้นต่ำหรือค่าวัสดุต่างกัน ต้องคำนวณใหม่ ไม่ใช้ตารางนี้แทนใบเสนอราคา

เครื่องหยุด ใครรับผิดชอบ และหยุดได้นานเท่าไร?

สอบถามให้เป็นเงื่อนไขที่ตรวจได้ เช่น เวลาตอบรับปัญหา เวลาที่ช่างเข้าตรวจ ใครจ่ายค่าอะไหล่ มีเครื่องทดแทนหรือไม่ และใช้ได้ในกรณีใด คำว่า “มีบริการหลังการขาย” ยังตอบคำถามเหล่านี้ไม่ครบ

WHO แยกการตรวจสมรรถนะ การตรวจความปลอดภัย และการบำรุงรักษาเชิงป้องกันไว้ในแนวทางดูแลเครื่องมือแพทย์ จึงไม่ควรเลือกสัญญาที่ละเลยงานเหล่านี้เพียงเพื่อลดค่าใช้จ่าย แนวทางบำรุงรักษาของ WHO

เตรียมการสื่อสารและวิธีรับช่วงงานเมื่อบริการสะดุดควบคู่กับสัญญาซ่อม โดยดูแนวคิดเรื่องเลขอ้างอิงและรายการค้างใน แผนรับมืออินเทอร์เน็ตคลินิกหลุด แล้วปรับให้ตรงกับเหตุเครื่องมือขัดข้องจริง

เช็กลิสต์ก่อนเซ็นซื้อหรือเช่า

• รุ่นเครื่อง ขอบเขตบริการ และข้อกำหนดผู้ใช้งานผ่านการตรวจโดยผู้รับผิดชอบ
• เทียบจำนวนเดือนและปริมาณใช้เท่ากัน
• แยกเงินประกัน ค่างวด ค่าเช่า และยอดซื้อขาดอย่างชัดเจน
• มีข้อกำหนดวัสดุขั้นต่ำ การซ่อม เครื่องทดแทน และการคืนเครื่อง
• ทดสอบกรณีใช้ต่ำกว่าเป้าและมูลค่าขายต่อเป็นศูนย์
• ตรวจทั้งต้นทุนรวม เงินสดตั้งต้น และความสามารถจ่ายรายเดือน

เช่าเหมาะกับคลินิกเปิดใหม่เสมอหรือไม่?

ไม่เสมอ สัญญาเช่าที่มีขั้นต่ำสูงหรือออกจากสัญญายากอาจไม่เหมาะกับยอดใช้งานที่ยังไม่แน่นอน ขณะที่ซื้อก็อาจผูกเงินสดมากเกินไป คำตอบควรมาจากความเหมาะสมทางคลินิก ข้อเสนอจริง และตัวเลขของกิจการ อ่านประกอบเรื่อง ความพร้อมลงทุนเปิดคลินิก

นำตัวเลขไปคุยกับทีมอย่างไรให้ตัดสินใจต่อได้

ก่อนนัดประชุม ให้ผู้ขอซื้อรวบรวมใบเสนอราคาที่ระบุรุ่นและบริการเดียวกัน ผู้จัดการตรวจจำนวนบริการที่เกิดขึ้นจริงและเวลาที่เครื่องพร้อมใช้ ส่วนฝ่ายบัญชีเติมกำหนดจ่าย เงินประกัน และรายการที่ยังไม่รวมในราคา หากช่องใดยังไม่รู้ ให้เขียนว่า “รอผู้เสนอราคายืนยัน” พร้อมชื่อคนตามเรื่อง ไม่เติมศูนย์เพื่อให้ตารางดูครบ

จากนั้นสรุปผลเป็นสามคำถาม: ข้อเสนอใดตอบความต้องการทางคลินิกได้ ข้อเสนอใดมีต้นทุนรวมเหมาะสมภายใต้สมมติฐานที่รับได้ และหลังจ่ายแล้วกิจการยังรับค่าใช้จ่ายประจำไหวหรือไม่ หากคำตอบเปลี่ยนเพียงเพราะเพิ่มมูลค่าขายต่อที่ยังไม่ยืนยัน ควรรอหลักฐานส่วนนั้นก่อนลงนาม

เมื่อประเมินจำนวนครั้งที่จะใช้เครื่อง ให้ตรวจ ตารางแพทย์และคิวที่รองรับได้จริง ควบคู่กับต้นทุนผู้ให้บริการตาม วิธีคิดค่า DF และก่อนเปิดโปรโมตบริการใหม่ ให้ทีมตรวจ ภาพและข้อความโฆษณาคลินิก ให้พร้อม

ตรวจแหล่งข้อมูล 7 กันยายน 2569 · ตัวเลขเป็นตัวอย่างสมมติสำหรับอธิบายวิธีคิด ไม่ใช่ราคาตลาดหรือผลตอบแทนที่รับรอง